Henryk Sławik

Linia wydarzeń

16 lipca 1894 we wsi Szeroka (obecnie dzielnica miasta Jastrzębie Zdrój), w rodzinie drobnego gospodarza wiejskiego Jana Sławika i Weroniki z Sobocików rodzi się chłopiec, któremu nadano imię Henryk. Henryk ma czworo rodzeństwa; są to: Maria, Filip, Feliks i Emilia.
1900 Sześcioletni Henryk idzie do szkoły podstawowej, gdzie nauka jest prowadzona w języku niemieckim
1912 Henryk zostaje członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej zaboru pruskiego, następnie PPS.
1914-1918 Jako poddany cesarza niemieckiego, podczas pierwszej wojny światowej, Henryk zostaje wcielony do armii i skierowany na front wschodni, gdzie dostaje się do niewoli. Po powrocie zostaje działaczem Ruchu Narodowego.
Jest członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej i działaczem plebiscytowym
1919- 1921 Uczestniczy w powstaniach śląskich odpowiadając na apel szerockiego komendanta powstańców, Józefa Piksy.
1921 Organizuje na terenie Górnego Śląska wiece narodowe i aktywnie uczestniczy w przygotowaniach do plebiscytu
… Organizuje Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych i Robotnicze Kluby Sportowe.
… Zostaje prezesem Zarządu Okręgowego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego Młodzież Robotnicza „Siła”
1923-28 Pracuje w redakcji Gazety Robotniczej
1922 Redaktor odpowiedzialny
1928 Henryk zostaje redaktorem Gazety Robotniczej w Katowicach.
21 VII 1928 Poślubia warszawiankę Jadwigę Purzycką. Sławikowie zamieszkują na ulicy św. Jana w Katowicach.
1930 Rodzi się córka Krystyna.
Do 1939 Henryk czterokrotnie prezesuje Syndykatowi Dziennikarzy Polskich Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego.
VIII. 1939 W obliczu wojny Henryk wysyła żonę z córką do Warszawy.
IX. 1939 Henryk Sławik wraz z administracją śląską opuszcza Polskę .
X. 1939 W obozie przejściowym pod Miszkolcem spotyka dr Jozsefa Antalla, dyrektora IX Wydziału Spraw Socjalnych węgierskiego MSW. Po rozmowie ze Sławikiem Antall proponuje Sławikowi, aby zebrał grupę ludzi, którzy razem z nimi pokierują sprawami Polaków na Węgrzech.
XI. 1939 Sławik organizuje polską strukturę uchodźczą.
3 III 1940 Zostaje prezesem Komitetu Obywatelskiego do Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech. Rząd RP na Wychodźstwie mianuje Sławika oficjalnym delegatem na Węgry Ministerstwa Opieki Społecznej emigracyjnego rządu RP; Budapeszt, ul Geza 5. Pracownicą biura zostaje też Stefania Pielok. Do Komitetu Obywatelskiego Sławik wprowadził reprezentantów najważniejszych partii i stronnictw politycznych Polski .
28 VII 1943 34 km od Budapesztu, w węgierskim miasteczku Vac powstaje sierociniec dla dzieci żydowskich pod szyldem DOM SIEROT POLSKICH OFICERÓW. Sławik wraz z Antallem zapewniają wszystkim dzieciom oraz ich opiekunom żydowskiego pochodzenia dokumenty świadczące o ich polskości ze zmienionymi nazwiskami. Wśród opiekunów Władysław i Anna Bratkowscy vel Izaak i Mina Bretler z matką i córką oraz lekarz Jan Kotarba vel Mojżesz Osterweil z żoną i córką. Kierownikiem Domu był Polak – pedagog i wojskowy - Franciszek Świder.
XII 1943 Z pomocą Antalla Henryk sprowadza z Warszawy do Budapesztu żonę Jadwigę i córkę Krystynę . Jako prezes Uchodźczego Komitetu Obywatelskiego publikuje na łamach „Wieści Polskich”
1943/44 Od września 43 do marca 44, Henryk Zvi Zimmermann, Żyd, krakowski adwokat, pomaga Henrykowi Sławikowi w ostatniej fazie ratowania Polaków Żydowskiego pochodzenia .
26 I 1944 Sławik i Antall odwiedzają sierociniec w Vacu, co odnotowuje Cibora Lewawi w swoim „Dzienniku”.
13 III 1944 Przedostanie spotkanie Krysi z ojcem w Balatonboglar . Henryk wpisuje córce słynne zdania, które stają się jej dziedzictwem.
19 III 1944 Niemcy zajmują Królestwo Węgier.
VI 1944 W Balatonboglar zostaje aresztowana Jadwiga a następnie wysłana do Ravensbruck
6 VII 1944 Gestapo aresztuje Henryka
...VIII 1944 Umiera rozstrzelany w obozie w Mauthausen
_


1945


VII 1945 Jadwiga Sławik przeżywa obóz Ravensbruck a w lipcu przyjeżdża do niej odnaleziona przez Antalla Krysia, która przebywała na węgierskiej wsi.
1946 Obecna ulica Zabrska przez trzy dni nosi imię Henryka Sławika
…..
25 VI 1969 Icchak Bretler zeznaje dla Yad Vashem. Pod koniec lat 60-tych Icchak Bretler vel Bartkowski wraz z grupą swoich wychowanków z sierocińca w Vac opisują działalność Sławika i wnioskują o uhonorowanie go medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W owym czasie nie znali losów Henryka.
XI. 1988 Polityk i dyplomata izraelski, dr Henryk Zvi Zimmermann za pośrednictwem ogłoszenia Przekroju dociera do rodziny Henryka Sławika.
6 IX 1990 Krystyna Sławik-Kutermak i jej mąż dr Zbigniew Kutermak odbierają Dyplom Honorowy i
Medal
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata zapisany w rejestracji polskiej numer 2992. Przemawia Henryk Zimmermann, przewodniczący Stowarzyszenia Żydów Polskich Uratowanych na Węgrzech.
1997 Henryk Zvi Zimmermann wydaje książkę autobiograficzną: Przeżyłem, pamiętam, świadczę, w której obszerne fragmenty poświęcił współpracy ze Sławikiem.
Lato 2001 Grzegorz Łubczyk, korespondent polskiej prasy na Węgrzech a następnie ambasador Polski w Budapeszcie, spotyka w Warszawie Henryka Zvi Zimmermanna oraz Jana Stolarskiego oraz Bogumiła Dąbrowskiego – prezesa i vice prezesa federacji Stowarzyszeń Polsko-Węgierskich RP.
2001 Grzegorz Łubczyk odwiedza Krystynę Sławik-Kutermak w Katowicach
2001 Audycja radiowa z Andrzejem Sową – wspomnienia Krystyny
2003 Elżbieta Isakiewicz publikuje książkę - Czerwony ołówek. O Polaku, który uratował tysiące Żydów.
2003 Powstaje film dokumentalny: Henryk Sławik. Polski Wallenberg
26 XII 2003 Grzegorz Łubczyk kładzie przed Krystyną Sławik-Kutermak swoją książkę - Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku.
5 III 2004 TVP 3 nadaje reportaż: Mój Tata Henryk Sławik Marka Maldisa, Grzegorza Łubczyka i Jana Zuba.
2004 Leon Białecki, emerytowany nauczyciel historii z Szerokiej publikuje artykuł : Śląski Wallenberg. Sprawiedliwy wśród narodów świata w tygodniku Jastrząb.
VIII. 2004 Rondo w Katowicach otrzymuje imię Henryka Sławika
31 VIII 2004 Henryk Sławik pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia RP z Gwiazdą. Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski wręcza go wnuczce Henryka, Jadwidze.
IX 2004 Promocja węgierskiego wydania książki Polski Wallenberg -
A Lengyel Wallenberg Henryk Sławik és idö Serb Antall József története.
....? 2004 Na murze kaplicy cmentarnej przy ulicy Sienkiewicza w Katowicach premier Marek Belka, wojewoda katowicki, ambasador Izraela i metropolita katowicki odsłaniają tablicę ku czci Sławika. Staje się ona symbolicznym grobem Henryka Sławika.
29 IX 2004 Gimnazjum Nr 3 w Szerokiej, Jastrzębie Zdrój, otrzymuje imię Henryka Sławika
2006 Na starej szkole, do której uczęszczał Henryk, zostaje odsłonięta pamiątkowa tablica.
I. 2006 Umiera córka Henryka, Krystyna.
18 X 2007 Wiedeń – odbywa się Międzynarodowy Panel Naukowy poświęcony Henrykowi Sławikowi

2008 Grzegorz Łubczyk publikuje książkę: Henryk Sławik. Wielki zapomniany bohater trzech narodów.
2008 Instytut Pamięci Narodowej publikuje Teki Edukacyjne IPN – Polacy ratujący Żydów w latach II wojny światowej, w których znajduje się m.in. Scenariusz lekcji historii dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych : Henryk Sławik – Polski Wallenberg oraz materiały dydaktyczne : karty nr 59 i 60 przedstawiające zdjęcia dotyczące Sławika.
2008 Powstaje stowarzyszenie Henryk Sławik. Pamięć i dzieło.
3 II 2009 Rada Miasta Katowice podejmuje uchwałę w sprawie nadania imienia Henryka Sławika Gimnazjum Nr 19 w Katowicach.
19-20 XI 2009 Uniwersytet Jagielloński organizuje seminarium naukowe poświęcone postaci Henryka Sławika w 65 rocznicę jego śmierci.
25 II 2010 Prezydent Lech Kaczyński odznacza Henryka Sławika Orderem Orła Białego. Jozsefa Antalla prezydent odznacza Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.